Khi một người được cấp H-1B, vợ hoặc chồng hợp pháp và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi có thể đi theo bằng visa H-4. Tình trạng H-4 phụ thuộc hoàn toàn vào H-1B của người đứng đơn chính: H-1B còn thì H-4 còn, H-1B chấm dứt thì H-4 cũng chấm dứt. Người giữ H-4 được ở Mỹ, được đi học, nhưng không mặc nhiên được đi làm.
Đây là điểm làm nhiều gia đình Việt hụt hẫng: vợ hoặc chồng vốn có nghề ở Việt Nam, sang Mỹ thì phải ở nhà nhiều năm. Có một cánh cửa làm việc cho một nhóm người H-4, gọi là H-4 EAD, nhưng điều kiện gắn với tiến độ thẻ xanh của người giữ H-1B. Phần dưới nói rõ quyền và giới hạn, cách xin, chuyện con sắp tròn 21 tuổi và các tình huống H-1B đổi việc hay mất việc.
H-4 được làm gì và không được làm gì
Bảng dưới tóm theo nguyên lý của quy định hiện hành. Chi tiết từng trường hợp có thể khác, nhất là với hoạt động làm việc từ xa hay kinh doanh — hỏi luật sư di trú khi không chắc.
| Hoạt động | Người giữ H-4 | Ghi chú |
|---|---|---|
| Sống ở Mỹ cùng người giữ H-1B | Được | Thời hạn ở theo I-94, thường khớp với H-1B |
| Học phổ thông, đại học, sau đại học | Được | Không phải đổi sang F-1; học toàn thời gian vẫn giữ H-4 |
| Làm việc cho công ty Mỹ | Không, trừ khi có EAD hợp lệ | EAD chỉ cấp cho vợ chồng, không cấp cho con |
| Làm từ xa cho công ty Việt Nam khi đang ở Mỹ | Vùng xám, nhiều rủi ro | Không nên tự suy là được; xin ý kiến luật sư |
| Tình nguyện không lương | Được trong phạm vi tình nguyện thật | Không thay thế một vị trí có lương |
| Đầu tư, sở hữu cổ phần công ty | Được sở hữu | Điều hành, làm việc cho công ty đó lại là chuyện khác |
| Xin số an sinh xã hội | Thường chỉ khi có EAD | Không có SSN vẫn khai thuế bằng ITIN |
Điểm hay nhầm nhất là chuyện sở hữu và điều hành. Người H-4 có thể góp vốn mua cổ phần, nhưng tự tay quản lý, bán hàng, nhận lương từ công ty mà chưa có EAD là làm việc trái phép, dù công ty đứng tên mình.
H-4 EAD: ai đủ điều kiện và vì sao gắn với thẻ xanh
Từ năm 2015, Mỹ cho một nhóm vợ hoặc chồng của người giữ H-1B được xin giấy phép làm việc, gọi chung là H-4 EAD. Điều kiện không nằm ở người H-4 mà ở tiến độ thẻ xanh của người giữ H-1B. Có hai trường hợp chính: người giữ H-1B đã có đơn I-140 được chấp thuận, hoặc người đó được gia hạn H-1B vượt mốc sáu năm theo các điều khoản dành cho người đang chờ thẻ xanh.
Điều này có nghĩa là trong vài năm đầu, khi công ty chưa bắt đầu làm thẻ xanh cho người giữ H-1B, vợ hoặc chồng không có đường nào để đi làm hợp pháp. Với gia đình người Việt, thời gian chờ thẻ xanh diện việc làm thường không quá dài như người Ấn Độ hay Trung Quốc, nên nếu công ty bắt đầu PERM sớm, I-140 có thể được duyệt trong vài năm. Một câu hỏi rất đáng đặt ra khi nhận thư mời H-1B: công ty có chính sách bảo lãnh thẻ xanh không, sau bao lâu thì bắt đầu.
EAD được xin bằng đơn I-765, có thể nộp cùng lúc với đơn gia hạn H-4 để tiết kiệm thời gian. Quy định về việc tự động kéo dài EAD khi đang chờ gia hạn đã được điều chỉnh vài lần trong các năm gần đây. Trước khi EAD hết hạn, kiểm thời hạn hiện hành trên uscis.gov và nộp gia hạn sớm, vì mất EAD giữa chừng là phải nghỉ việc ngay, không có thời gian ân hạn.
Xin visa H-4 khi đang ở Việt Nam
Nếu người giữ H-1B đã sang Mỹ trước, vợ con ở Việt Nam xin visa H-4 tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Mỹ. Trình tự thường gặp:
- Người giữ H-1B gửi về bản sao thông báo chấp thuận I-797 của đơn H-1B, thư xác nhận đang làm việc của công ty, và vài phiếu lương gần nhất.
- Mỗi người H-4, kể cả trẻ nhỏ, khai một đơn DS-160 riêng, đóng phí visa và đặt lịch theo hướng dẫn của trang đặt lịch chính thức.
- Chuẩn bị giấy tờ quan hệ: giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh của con có tên cha mẹ, kèm bản dịch nếu cần. Giấy tờ phải khớp với thông tin đã khai trong hồ sơ H-1B.
- Chuẩn bị bằng chứng hôn nhân thật nếu cưới gần đây: ảnh, tin nhắn, sổ hộ khẩu cũ hoặc giấy xác nhận cư trú chung, lịch sử đi lại cùng nhau.
- Đi phỏng vấn. Viên chức hỏi về công việc của người giữ H-1B, mối quan hệ, dự định ở Mỹ; người H-4 không cần chứng minh ràng buộc về Việt Nam như visa du lịch.
- Nhận hộ chiếu và kiểm tem visa: tên, ngày sinh, loại visa H-4, tên công ty đứng đơn H-1B nếu được ghi chú, ngày hết hạn.
Nếu cả gia đình đang ở Mỹ theo tình trạng khác, ví dụ vợ đang F-1, có thể nộp đơn I-539 chuyển sang H-4 ngay trong nước thay vì về Việt Nam phỏng vấn. Mỗi cách có trade-off về thời gian và khả năng đi lại.
Con sắp tròn 21 tuổi: mốc quan trọng nhất của gia đình H-4
Con chỉ là người phụ thuộc H-4 khi còn dưới 21 tuổi và chưa kết hôn. Ngày con tròn 21, tình trạng H-4 của con chấm dứt, bất kể bố mẹ còn H-1B bao lâu. Nhiều gia đình sang Mỹ khi con 15, 16 tuổi, rồi đúng năm con học đại học thì mốc 21 xuất hiện, và nếu không chuẩn bị, con phải rời Mỹ hoặc đổi sang tình trạng khác gấp.
Đường phổ biến nhất là con đổi sang F-1 trước sinh nhật 21. Điều này kéo theo thay đổi lớn: con sẽ bị coi là sinh viên quốc tế, học phí ở trường công có thể chuyển sang mức dành cho sinh viên ngoài bang hoặc quốc tế, chỉ được làm thêm trong khuôn viên trường và theo luật F-1. Nhiều gia đình bất ngờ khi học phí năm hai đại học tăng gấp mấy lần năm nhất.
Nếu thẻ xanh của bố hoặc mẹ đã tới gần, đạo luật bảo vệ tuổi trẻ em CSPA có thể giúp con giữ được tư cách con dưới 21 tuổi trong hồ sơ thẻ xanh, theo cách tính trừ thời gian đơn I-140 chờ xét. Cách tính khá kỹ thuật, có bài riêng về CSPA trên site; điều cần nhớ là CSPA áp cho thẻ xanh chứ không kéo dài tình trạng H-4.
Khi người giữ H-1B đổi việc, mất việc hoặc gia đình đi lại
Đổi chủ lao động. Khi người giữ H-1B chuyển sang công ty mới bằng đơn chuyển chủ, H-4 của vợ con thường cần một đơn I-539 tương ứng để khớp thời hạn mới. Visa H-4 dán trong hộ chiếu vẫn ghi công ty cũ, nên lần đi lại tiếp theo có thể phải xin visa mới.
Mất việc. Người giữ H-1B mất việc có một khoảng ân hạn tối đa 60 ngày, hoặc tới hết hạn I-94 nếu sớm hơn, để tìm chủ mới, đổi tình trạng hoặc rời Mỹ. Vợ con H-4 đi theo cùng khoảng thời gian đó. Nếu vợ đang có H-4 EAD, EAD vẫn còn giá trị trên giấy nhưng tình trạng nền tảng đang lung lay — cần hỏi luật sư ngay.
Ly hôn. Khi ly hôn có hiệu lực, người H-4 không còn là vợ hoặc chồng của người giữ H-1B và mất tư cách phụ thuộc. Người đó cần tự có tình trạng riêng, như F-1 hay H-1B của chính mình, hoặc chuẩn bị rời Mỹ.
Về Việt Nam thăm nhà. Người H-4 xuất cảnh rồi quay lại cần visa H-4 còn hạn và giấy tờ chứng minh H-1B của người đứng đơn vẫn đang hiệu lực. Nếu visa đã hết hạn, phải xin lại ở lãnh sự quán; điều kiện miễn phỏng vấn khi xin lại đã bị thu hẹp từ năm 2025, nên tính lịch rộng.
Thuế, giấy tờ đời thường và những việc người H-4 hay vướng
Người H-4 chưa có EAD thường không được cấp số an sinh xã hội, và đây là nguồn của nhiều rắc rối nhỏ trong năm đầu. Ngân hàng, công ty điện thoại, chủ nhà hay hỏi số này; phần lớn vẫn chấp nhận hộ chiếu kèm visa và I-94, nhưng thủ tục lâu hơn và đôi khi phải đặt cọc. Khi khai thuế chung với người giữ H-1B, vợ hoặc chồng H-4 cần số ITIN do sở thuế liên bang cấp, xin bằng đơn W-7 nộp kèm tờ khai thuế hoặc qua đại lý được uỷ quyền.
Khai thuế chung vợ chồng thường có lợi cho gia đình một người đi làm, vì mức khấu trừ tiêu chuẩn và các bậc thuế được tính rộng hơn. Nhưng khai chung cũng có nghĩa là thu nhập toàn cầu của cả hai người có thể phải khai báo, kể cả tiền lãi tiết kiệm, tiền cho thuê nhà ở Việt Nam đứng tên người vợ. Những khoản này nhiều gia đình không để ý tới cho tới khi có thư hỏi của cơ quan thuế. Nguyên tắc chung: cư trú thuế ở Mỹ được xác định theo số ngày có mặt, không theo loại visa; kiểm hướng dẫn hiện hành của sở thuế liên bang hoặc hỏi người khai thuế có chứng chỉ.
Bằng lái xe là việc thứ hai hay vướng. Mỗi bang có quy định riêng về giấy tờ cho người không có số an sinh xã hội, và thời hạn bằng lái thường được cấp khớp với I-94. Khi I-94 sắp hết hạn mà đơn gia hạn H-4 còn đang chờ, việc gia hạn bằng lái có thể bị trì hoãn. Giữ bản sao biên nhận đơn I-539 trong xe là thói quen nhỏ nhưng có ích.
Ví dụ giả định: gia đình anh Quân cân giữa H-4 và F-1 cho vợ
Anh Quân (giả định) là kỹ sư phần mềm, trúng rút thăm H-1B và làm ở Texas. Vợ anh, chị Thảo, từng là kế toán trưởng ở TP.HCM, sang theo diện H-4 cùng con gái tám tuổi. Năm đầu chị ở nhà vì công ty anh Quân chỉ bắt đầu làm thẻ xanh sau hai năm. Chị cân nhắc hai đường: ở lại H-4, học lấy chứng chỉ kế toán Mỹ và chờ tới khi đủ điều kiện EAD; hoặc chuyển sang F-1 học thạc sĩ để có OPT và tự đi vào hạn ngạch H-1B.
Ở lại H-4 thì chị học được mà không mất tư cách, không phải đóng học phí quốc tế ở một số trường, nhưng thời điểm đi làm phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ thẻ xanh của chồng. Chuyển sang F-1 thì chị tự chủ hơn, có OPT để đi làm và có cơ hội H-1B riêng, nhưng học phí cao, phải giữ tình trạng sinh viên toàn thời gian, và nếu chồng đổi việc thì không ảnh hưởng chị — đó lại là một lợi điểm.
Gia đình chọn cách kết hợp: chị giữ H-4, học chứng chỉ bán thời gian, và theo dõi tiến độ I-140 của chồng. Khi I-140 được chấp thuận, chị nộp H-4 EAD và đi làm. Không có phương án nào "đúng" chung cho mọi nhà; quyết định phụ thuộc vào nghề của người H-4, ngân sách học phí, và công ty của người H-1B có làm thẻ xanh sớm hay không.
Câu hỏi thường gặp
Người giữ H-4 có được học đại học ở Mỹ mà không cần visa F-1 không?
Được. Người H-4 có thể học toàn thời gian hoặc bán thời gian ở mọi cấp học mà không cần đổi sang F-1. Điểm cần lưu ý là học phí: một số trường tính người H-4 theo mức cư dân của bang nếu đủ điều kiện cư trú, nhiều trường khác thì không, nên hỏi phòng tuyển sinh.
Con H-4 dưới 21 tuổi có được đi làm thêm không?
Không. H-4 EAD chỉ cấp cho vợ hoặc chồng của người giữ H-1B, không cấp cho con. Con H-4 muốn đi làm phải có tình trạng riêng cho phép làm việc, ví dụ đổi sang F-1 và làm thêm theo luật sinh viên, với đầy đủ giới hạn của diện đó.
Có thể vừa giữ H-4 vừa làm việc từ xa cho công ty ở Việt Nam không?
Đây là vùng chưa có câu trả lời rõ ràng và có rủi ro. Nhiều luật sư khuyên không làm khi chưa có EAD, vì việc thực hiện công việc khi đang có mặt ở Mỹ có thể bị coi là làm việc trái phép, dù người trả lương ở nước ngoài. Hãy xin ý kiến luật sư trước khi nhận.
Kết hôn sau khi chồng đã có H-1B thì vợ có xin H-4 được không?
Được. Hôn nhân hợp pháp ở bất kỳ thời điểm nào cũng cho phép vợ hoặc chồng xin H-4. Với hôn nhân mới, viên chức lãnh sự thường hỏi kỹ hơn về quá trình quen biết và cuộc sống chung, nên chuẩn bị bằng chứng mối quan hệ thật ngoài giấy chứng nhận kết hôn.
H-1B được gia hạn thì H-4 có tự động gia hạn theo không?
Không tự động. Người H-4 cần nộp đơn I-539 gia hạn, thường cùng lúc với đơn gia hạn H-1B. Nếu chỉ người giữ H-1B gia hạn mà quên đơn của vợ con, I-94 của vợ con vẫn hết hạn theo ngày cũ và họ bắt đầu ở quá hạn.