Thị thực E-2 chỉ dành cho công dân các nước có hiệp ước thương mại hoặc đầu tư với Mỹ. Việt Nam không thuộc danh sách này, còn Grenada thì có. Vì vậy lộ trình mà nhiều doanh nhân Việt chọn gồm hai chặng tách biệt: có quốc tịch Grenada qua chương trình quốc tịch đầu tư, rồi dùng quốc tịch đó để xin E-2, đầu tư vào một doanh nghiệp thật ở Mỹ và sang điều hành nó.
E-2 là thị thực không định cư: không phải thẻ xanh, nhưng có thể gia hạn nhiều lần chừng nào doanh nghiệp còn hoạt động và đáp ứng điều kiện. Vợ hoặc chồng được làm việc, con dưới 21 tuổi được đi học. Bài này đi qua từng chặng, điều kiện của doanh nghiệp, cách giữ hồ sơ nguồn tiền nhất quán giữa hai lần thẩm định, quyền của gia đình và những giới hạn cần biết trước khi bỏ tiền.
Vì sao E-2 cần một quốc tịch hiệp ước, và Grenada đứng ở đâu
Luật di trú Mỹ cho phép cấp thị thực E-2 cho công dân của nước có hiệp ước thương mại hàng hải, hiệp ước đầu tư song phương hoặc thoả thuận tương đương với Mỹ. Danh sách nước đủ điều kiện được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố. Grenada có hiệp ước đầu tư song phương với Mỹ từ những năm 1980, nên công dân Grenada thuộc diện được xin E-2. Việt Nam không có hiệp ước loại này, nên hộ chiếu Việt Nam không mở được cửa E-2.
Điều kiện quốc tịch xét theo quốc tịch của chính nhà đầu tư, và với doanh nghiệp thì theo quốc tịch của những người sở hữu: doanh nghiệp phải thuộc ít nhất 50% về công dân nước hiệp ước. Luật không phân biệt quốc tịch có được từ khi sinh ra hay qua nhập tịch, kể cả nhập tịch theo chương trình đầu tư. Người có hai quốc tịch như Việt Nam và Grenada nộp hồ sơ E-2 với tư cách công dân Grenada, và vẫn phải khai đầy đủ quốc tịch Việt Nam.
Vì E-2 phụ thuộc hoàn toàn vào hiệp ước, mọi thông tin về danh sách nước và thời hạn thị thực theo nguyên tắc có đi có lại nên kiểm trên travel.state.gov trước khi lập kế hoạch, thay vì dựa vào tài liệu chào mời.
Lộ trình hai chặng nhìn từ đầu đến cuối
Hai chặng do hai hệ thống pháp luật khác nhau xét: chặng đầu là luật quốc tịch Grenada, chặng sau là luật di trú Mỹ. Đậu chặng đầu không bảo đảm chặng sau. Mốc thời gian chặng một là kinh nghiệm hồ sơ thực tế, không phải cam kết của cơ quan xét.
| Chặng | Việc chính | Cơ quan xét | Thời gian thường gặp |
|---|---|---|---|
| 1a. Quốc tịch Grenada diện bất động sản | Mua phần sở hữu trong dự án được duyệt, thẩm định lý lịch, phỏng vấn | Cơ quan Di trú Đầu tư Grenada | Khoảng 10–12 tháng |
| 1b. Quốc tịch Grenada diện quỹ NTF | Đóng góp không hoàn lại vào Quỹ Chuyển đổi Quốc gia, thẩm định lý lịch | Cơ quan Di trú Đầu tư Grenada | Khoảng 18–24 tháng |
| 2. Chuẩn bị doanh nghiệp ở Mỹ | Chọn mô hình, lập hoặc mua công ty, chuyển vốn, ký hợp đồng thuê mặt bằng, lập kế hoạch kinh doanh | Không có cơ quan xét ở bước này | Tuỳ quy mô, thường vài tháng |
| 3. Hồ sơ thị thực E-2 | Đơn DS-160 và DS-156E, hồ sơ doanh nghiệp, nguồn tiền, phỏng vấn | Cơ quan lãnh sự Mỹ | Tuỳ lịch hẹn từng nơi |
Nhiều gia đình làm song song bước 2 trong lúc chờ chặng 1: tìm hiểu ngành, khảo sát địa điểm, làm việc với luật sư di trú Mỹ. Tuy nhiên không nên chuyển vốn lớn vào doanh nghiệp Mỹ khi chưa có quốc tịch Grenada trong tay, vì nếu chặng 1 bị từ chối thì doanh nghiệp đó không còn là nền cho E-2.
Doanh nghiệp E-2 phải đáp ứng những gì
Khoản đầu tư "đáng kể". Luật không đặt mức tối thiểu cố định. Viên chức lãnh sự so khoản đầu tư với tổng chi phí để lập hoặc mua loại doanh nghiệp đó: doanh nghiệp càng rẻ thì tỷ lệ vốn tự có càng phải cao. Lời chào "E-2 chỉ cần một con số cố định" là cách hiểu sai.
Vốn đã bỏ ra và chịu rủi ro. Tiền phải đã chi hoặc cam kết không thể rút lại cho doanh nghiệp — mua thiết bị, trả tiền thuê, hàng tồn — chứ không chỉ nằm trong tài khoản. Tiền vay thế chấp bằng chính tài sản của doanh nghiệp thường không được tính.
Doanh nghiệp thật, đang hoặc sắp hoạt động. Công ty chỉ có giấy đăng ký, không có hoạt động, hay khoản đầu tư thụ động như mua đất để chờ giá, không đáp ứng. Hồ sơ cần cho thấy hàng hoá, dịch vụ, khách hàng, nhân sự có thật hoặc sắp có thật.
Không phải doanh nghiệp "biên". Doanh nghiệp phải có khả năng tạo ra nhiều hơn mức đủ sống cho gia đình nhà đầu tư, hoặc đóng góp kinh tế đáng kể, thường thể hiện qua kế hoạch tuyển người địa phương trong vài năm.
Nhà đầu tư điều hành và chỉ đạo. Bạn phải sở hữu ít nhất 50% hoặc có quyền kiểm soát điều hành. E-2 cho người đến để vận hành doanh nghiệp, không phải người góp vốn rồi ở nhà.
Ý định rời Mỹ khi hết tình trạng. Là thị thực không định cư, E-2 đòi bạn cam kết rời Mỹ khi tình trạng E-2 chấm dứt. Điều này không cấm bạn sau này theo đuổi đường thường trú khác, nhưng E-2 tự nó không dẫn tới thẻ xanh.
Nguồn tiền: hai lần thẩm định, một câu chuyện
Hồ sơ của bạn sẽ được soi nguồn tiền hai lần: lần đầu bởi đơn vị thẩm định của chương trình Grenada, lần sau bởi viên chức lãnh sự Mỹ. Hai bên đọc độc lập, nhưng một điểm lệch giữa hai bộ hồ sơ — số tiền, ngày bán tài sản, tên công ty — có thể trở thành câu hỏi trong buổi phỏng vấn E-2. Cách an toàn là coi hai bộ hồ sơ là một câu chuyện tài chính duy nhất, chỉ khác phần được dùng.
Với gia đình kinh doanh ở Việt Nam, nguồn tiền thường đến từ lợi nhuận doanh nghiệp, cổ tức, bán nhà đất hoặc tích luỹ nhiều năm. Hồ sơ cần cho thấy ba lớp: tiền sinh ra hợp pháp như thế nào (báo cáo tài chính, quyết toán thuế, hợp đồng mua bán), tiền đi qua những tài khoản nào, và tiền tới doanh nghiệp ở Mỹ bằng đường nào. Khoản dùng cho quốc tịch Grenada và khoản dùng cho doanh nghiệp Mỹ nên được tách rõ, để người đọc không nghĩ một đồng được tính hai lần.
Việc chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài phải theo quy định quản lý ngoại hối hiện hành; hỏi ngân hàng về chứng từ cần thiết trước khi chuyển. Không dùng tiền mặt mang theo người, không chuyển qua tài khoản của người thứ ba, không "mượn" số dư của người khác — những cách đó làm đứt dây chứng minh và có thể khiến cả hai hồ sơ bị nghi ngờ.
Nộp ở đâu và phỏng vấn ra sao
Hồ sơ E-2 nộp tại cơ quan lãnh sự Mỹ ở nước mà bạn mang quốc tịch hoặc đang cư trú hợp pháp. Người Việt mang quốc tịch Grenada và sống ở Việt Nam có thể hỏi cơ quan lãnh sự Mỹ tại Việt Nam về việc nhận hồ sơ E-2 của công dân nước thứ ba, hoặc nộp tại cơ quan lãnh sự phụ trách Grenada. Mỗi nơi có thể có quy trình riêng cho bộ phận thị thực E-2 — gửi hồ sơ trước, định dạng, số trang — nên đọc kỹ hướng dẫn trên trang của chính cơ quan đó.
Hồ sơ thường gồm đơn DS-160 cho từng người, đơn DS-156E cho nhà đầu tư, giấy tờ thành lập và sở hữu doanh nghiệp, chứng từ vốn đã chi, kế hoạch kinh doanh, hồ sơ nguồn tiền, và giấy tờ quốc tịch Grenada. Buổi phỏng vấn xoay quanh doanh nghiệp: bạn làm gì, khách hàng là ai, ai vận hành hằng ngày, kế hoạch tuyển người, vì sao bạn đủ năng lực điều hành. Người đứng tên nhưng không hiểu doanh nghiệp của mình là dấu hiệu rõ nhất khiến hồ sơ bị nghi ngờ.
Thời hạn thị thực E-2 cấp cho công dân Grenada theo bảng có đi có lại của Bộ Ngoại giao Mỹ, còn mỗi lần nhập cảnh thường được cho ở tối đa hai năm và có thể gia hạn. Con số cụ thể và lệ phí kiểm trên travel.state.gov.
Gia đình đi kèm: quyền và giới hạn
Vợ hoặc chồng được làm việc. Từ năm 2022, vợ hoặc chồng của nhà đầu tư E-2 được làm việc theo tình trạng của mình, thể hiện trên tờ khai nhập cảnh I-94, không cần xin giấy phép lao động riêng như trước. Đây là thay đổi quan trọng với gia đình hai người đều đi làm.
Con dưới 21 tuổi chưa kết hôn được đi học. Con được học ở trường công hoặc tư theo tình trạng E-2 phụ thuộc, nhưng không được đi làm. Khi con tròn 21 tuổi, tình trạng phụ thuộc chấm dứt; con cần chuyển sang thị thực khác, thường là du học F-1, và nên chuẩn bị trước mốc này ít nhất một năm.
Người phụ thuộc không cần quốc tịch Grenada. Điều kiện quốc tịch hiệp ước áp cho nhà đầu tư; vợ chồng và con đi kèm có thể mang quốc tịch khác. Tuy vậy, phần lớn gia đình đã đưa cả nhà vào hồ sơ quốc tịch Grenada, nên điểm này chủ yếu có ích khi gia đình có thêm thành viên sau.
Ông bà không đi theo diện E-2. Cha mẹ của nhà đầu tư dù có quốc tịch Grenada cũng không phải người phụ thuộc E-2. Họ cần thị thực riêng nếu muốn sang thăm hoặc ở cùng.
E-2 không phải thẻ xanh: những giới hạn cần chấp nhận trước
Tình trạng E-2 gắn chặt với doanh nghiệp. Bán doanh nghiệp, đóng cửa, hoặc doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện thì tình trạng của cả gia đình chấm dứt theo. Mỗi lần gia hạn, bạn phải chứng minh doanh nghiệp còn hoạt động thật, còn đúng như hồ sơ ban đầu hoặc phát triển hơn. Vì thế, chọn ngành và mô hình nên dựa trên khả năng vận hành thật của gia đình, không dựa trên việc mô hình nào "dễ đậu E-2".
E-2 không có thời hạn tối đa cộng dồn như một số thị thực khác, nên có gia đình sống theo E-2 nhiều năm. Nhưng nó cũng không tự chuyển thành thường trú. Gia đình muốn có thẻ xanh về lâu dài cần một đường riêng: EB-5 nếu có vốn lớn và chấp nhận rủi ro dự án, EB-1C nếu doanh nghiệp có quan hệ với công ty mẹ đủ điều kiện ở nước ngoài, hoặc bảo lãnh gia đình nếu có người thân phù hợp. Nên bàn với luật sư di trú Mỹ từ đầu để thiết kế doanh nghiệp không chặn các đường này về sau.
Thêm một điểm về thuế: sống ở Mỹ đủ lâu theo E-2 có thể khiến bạn thành cư dân thuế Mỹ, chịu thuế trên thu nhập toàn cầu. Điều này nên được tính vào kế hoạch tài chính trước khi chuyển sang.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có xin E-2 trực tiếp bằng hộ chiếu Việt Nam được không?
Không. Việt Nam không có hiệp ước thương mại hay đầu tư đủ điều kiện E-2 với Mỹ. Người Việt chỉ xin được E-2 khi mang thêm quốc tịch của một nước hiệp ước, như Grenada. Danh sách nước hiệp ước do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố trên travel.state.gov và nên kiểm lại khi lập kế hoạch.
Đầu tư bao nhiêu thì đủ cho E-2?
Luật không quy định con số tối thiểu. Viên chức lãnh sự xét khoản đầu tư có tương xứng với tổng chi phí lập hoặc mua loại doanh nghiệp đó không, có đủ để doanh nghiệp vận hành thật không. Doanh nghiệp chi phí thấp thường cần tỷ lệ vốn tự có cao. Hãy nhờ luật sư di trú Mỹ đánh giá theo mô hình cụ thể.
Có quốc tịch Grenada rồi bao lâu mới nộp E-2 được?
Luật E-2 không đòi thời gian giữ quốc tịch tối thiểu. Khi đã có giấy chứng nhận quốc tịch và hộ chiếu Grenada, bạn có thể nộp E-2 nếu doanh nghiệp ở Mỹ đã sẵn sàng. Thực tế phần lớn thời gian nằm ở việc chuẩn bị doanh nghiệp và hồ sơ, không phải chờ quốc tịch.
Mua nhà ở Mỹ có tính là đầu tư E-2 không?
Không. Nhà để ở, đất chờ tăng giá hay khoản đầu tư thụ động không phải doanh nghiệp điều hành. E-2 đòi một doanh nghiệp thật mà bạn điều hành, tạo hàng hoá hoặc dịch vụ. Bất động sản chỉ có thể là một phần của E-2 khi bản thân nó là doanh nghiệp kinh doanh thật sự, như vận hành nhà nghỉ.
Vợ của nhà đầu tư E-2 có được mở công ty riêng không?
Vợ hoặc chồng của nhà đầu tư E-2 được làm việc theo tình trạng của mình, nên có thể đi làm thuê hoặc tự kinh doanh. Tuy vậy, tình trạng của họ vẫn phụ thuộc vào tình trạng của nhà đầu tư chính; nếu doanh nghiệp E-2 dừng thì quyền làm việc này cũng dừng theo.
E-2 qua Grenada có chuyển sang thẻ xanh được không?
Không tự động. E-2 là thị thực không định cư. Muốn có thẻ xanh, gia đình cần một đường riêng như EB-5, EB-1C hoặc bảo lãnh gia đình. Nộp đường thường trú trong khi đang giữ E-2 cần tính toán vì E-2 đòi ý định rời Mỹ; nên hỏi luật sư di trú trước khi nộp.