Phỏng vấn visa F1 thường chỉ kéo dài vài phút, và các câu hỏi xoay quanh năm điều: bạn là sinh viên thật sự, bạn học được chương trình đó, bạn đủ tiền, bạn có kế hoạch rõ ràng, và bạn không có ý định ở lại Mỹ trái với loại visa không định cư. Danh sách dưới đây xếp hơn bốn mươi câu hay gặp thành sáu nhóm theo đúng các điều đó. Không có câu hỏi "bẫy" nào ngoài những câu bạn chưa nghĩ kỹ.
Mục đích của bộ câu hỏi không phải để học thuộc câu trả lời mẫu. Viên chức lãnh sự nghe hàng chục người mỗi buổi và nhận ra ngay câu trả lời thuộc lòng. Cách dùng đúng là đọc từng nhóm, tự viết ra ý thật của mình bằng vài gạch đầu dòng, đối chiếu với giấy tờ, rồi luyện nói tự nhiên bằng tiếng Anh. Mỗi nhóm có phần giải thích viên chức đang nghe điều gì, để bạn biết câu trả lời cần chạm tới đâu.
Nhóm 1: Mục đích du học và lý do chọn trường
Đây là nhóm mở đầu gần như mọi buổi phỏng vấn. Viên chức muốn biết bạn chọn trường bằng lý do học thuật hay chỉ vì trường nào nhận thì đi. Câu hỏi hay gặp:
- Why do you want to study in the United States? Vì sao bạn muốn học ở Mỹ?
- Why did you choose this university? Vì sao chọn trường này?
- How many schools did you apply to, and which ones accepted you? Bạn nộp mấy trường, trường nào nhận?
- Why not study this program in Vietnam? Sao không học ngành này ở Việt Nam?
- Where is your school located? Have you visited it? Trường ở đâu, bạn đã đến chưa?
- Who helped you choose the school? Ai giúp bạn chọn trường?
- What do you know about the city where you will live? Bạn biết gì về thành phố sẽ sống?
Câu trả lời tốt có chi tiết mà chỉ người đã tìm hiểu thật mới biết: tên một môn học, một phòng thí nghiệm, cấu trúc chương trình, điểm khác so với lựa chọn khác bạn đã cân nhắc. Nếu bạn được nhiều trường nhận mà chọn trường xếp hạng thấp hơn, hãy có lý do rõ, ví dụ học bổng, chuyên ngành hẹp phù hợp hơn, hay chi phí. "Trường tốt, nổi tiếng" là câu trả lời không cho viên chức biết thêm điều gì.
Nhóm 2: Ngành học và kế hoạch học tập
Nhóm này kiểm tra mạch logic giữa quá khứ học tập, ngành sắp học và việc bạn định làm sau đó. Một bước nhảy ngành không giải thích được là điểm yếu dễ thấy nhất.
- What will you study? What is your major? Bạn học ngành gì?
- Why did you choose this major? Vì sao chọn ngành này?
- How is this major related to your previous studies or work? Ngành này liên quan gì tới việc học, việc làm trước đây?
- What courses will you take in your first semester? Học kỳ đầu học những môn gì?
- How long is your program? Chương trình kéo dài bao lâu?
- Who is your academic advisor or professor of interest? Bạn biết giáo sư nào trong khoa?
- Why are you changing your field of study? Vì sao đổi ngành?
Chuẩn bị bằng cách viết ra ba câu: điều bạn đã học hoặc làm, khoảng trống kiến thức bạn thấy, và chương trình này lấp khoảng trống đó thế nào. Người đổi ngành không bị cấm, nhưng cần nối được hai đầu bằng một lý do cụ thể. Ví dụ giả định: một kế toán viên ở Hải Phòng chuyển sang học phân tích dữ liệu có thể kể việc phải xử lý báo cáo thủ công hằng tháng và muốn tự động hoá nó. Với bậc sau đại học, nắm được tên một hai giáo sư và hướng nghiên cứu của họ là lợi thế rõ.
Nhóm 3: Năng lực học tập và tiếng Anh
Viên chức không chấm thi, nhưng họ đánh giá bạn có khả năng theo được chương trình hay không. Bằng chứng nằm trong học bạ, bảng điểm, chứng chỉ, và cả chính cách bạn trả lời bằng tiếng Anh.
- What was your GPA? Điểm trung bình của bạn là bao nhiêu?
- What were your test scores (IELTS, TOEFL, SAT, GRE, GMAT)? Điểm các bài thi chuẩn hoá?
- Why are your grades low in this subject or this year? Vì sao điểm môn này, năm này thấp?
- Do you have a gap year? What did you do during that time? Có năm nghỉ không, làm gì trong thời gian đó?
- Did you get any scholarship? Why do you think you received it? Có học bổng không, vì sao được?
- Can you explain your research or graduation project? Giải thích đề tài nghiên cứu hay đồ án tốt nghiệp.
Điểm thấp ở một giai đoạn không tự động làm hồ sơ hỏng; điều làm hỏng là né tránh hoặc giải thích mâu thuẫn với giấy tờ. Nếu có năm nghỉ, hãy có bằng chứng bạn đã làm gì, như hợp đồng lao động, xác nhận khoá học. Người học sau đại học nên tập giải thích đề tài của mình trong ba bốn câu cho người ngoài ngành hiểu, vì viên chức hiếm khi cùng chuyên môn với bạn.
Nhóm 4: Tài chính và người bảo trợ
Nhóm này thường quyết định kết quả với du học sinh tự túc. Viên chức muốn thấy số tiền đủ cho ít nhất năm học đầu theo I-20, nguồn tiền có thật và hợp lý với nghề nghiệp của người bảo trợ, và kế hoạch cho các năm sau.
- Who is sponsoring your education? Ai chi trả cho việc học?
- What do your parents do? How much do they earn per year? Bố mẹ làm gì, thu nhập một năm bao nhiêu?
- How much does your program cost per year? Chương trình tốn bao nhiêu mỗi năm?
- How will you pay for the following years? Các năm sau chi trả thế nào?
- Do you have any loans? Có vay ngân hàng không?
- Do you have siblings? Who pays for their education? Có anh chị em không, ai lo việc học của họ?
- Will you work while studying? Bạn có định đi làm khi học không?
Hãy thuộc con số tổng chi phí năm đầu ghi trên I-20 và biết nó chia thành học phí, sinh hoạt, phí khác ra sao. Câu trả lời về thu nhập của bố mẹ phải khớp với giấy tờ thuế, hợp đồng, sao kê bạn mang theo. Một sổ tiết kiệm lớn mở vài tuần trước buổi phỏng vấn mà không giải thích được nguồn hình thành là điểm nghi vấn; điều đó không có nghĩa phải giấu mà là phải có giấy tờ nguồn gốc như hợp đồng bán đất, cổ tức, tích luỹ lương. Về đi làm, nói thật: sinh viên F-1 bị giới hạn làm việc trong trường và qua các chương trình được phép, không dựa vào đó để trang trải chi phí chính.
Nhóm 5: Kế hoạch sau khi tốt nghiệp và ràng buộc với Việt Nam
Đây là phần gắn với điều 214(b): người xin visa F-1 phải có nơi cư trú ở nước ngoài mà không có ý định từ bỏ. Câu hỏi không nhằm bắt bạn hứa "chắc chắn về nước ngay", mà để xem kế hoạch của bạn có thật và có gốc ở Việt Nam hay không.
- What will you do after graduation? Tốt nghiệp xong bạn làm gì?
- Do you plan to work in the U.S. after you finish? Có định làm việc ở Mỹ không?
- What job can you get in Vietnam with this degree? Bằng này giúp bạn làm gì ở Việt Nam?
- What is the expected salary for that job in Vietnam? Mức lương cho công việc đó ở Việt Nam?
- Why will you come back to Vietnam? Vì sao bạn sẽ về Việt Nam?
- Do you plan to apply for OPT? Bạn có định xin OPT không?
OPT là quyền hợp pháp của sinh viên F-1, nên nói có kế hoạch thực tập một thời gian rồi về là câu trả lời trung thực và không sai. Điều khiến viên chức lo là kế hoạch mơ hồ ("chưa biết, tuỳ cơ hội") hoặc toàn bộ gốc rễ đã nằm ở Mỹ. Hãy kể cụ thể: ngành của bạn đang cần người ở đâu tại Việt Nam, doanh nghiệp gia đình cần gì, vị trí bạn nhắm. Đừng bịa lời mời làm việc; nói về hướng đi thật thuyết phục hơn một lời hứa không có giấy tờ.
Nhóm 6: Gia đình, người thân ở Mỹ và lịch sử visa
Nhóm cuối kiểm tra sự trung thực và các yếu tố có thể khiến viên chức lo ngại ý định định cư. Thông tin ở đây có trong hồ sơ của bạn hoặc tra được, nên câu trả lời phải khớp tuyệt đối với DS-160.
- Do you have relatives in the United States? What is their status? Có người thân ở Mỹ không, tình trạng của họ?
- Has anyone filed an immigrant petition for you? Có ai từng nộp hồ sơ bảo lãnh định cư cho bạn không?
- Have you been to the U.S. or other countries before? Đã từng đi Mỹ, đi nước khác chưa?
- Have you ever been refused a U.S. visa? Why? Đã từng bị từ chối visa Mỹ chưa, vì sao?
- Where will you live in the U.S.? Ở đâu khi sang Mỹ?
- Are you married? Does your spouse plan to join you? Đã kết hôn chưa, vợ chồng có đi theo không?
Có người thân ở Mỹ không phải là lý do bị từ chối; giấu thông tin này mới là vấn đề. Nếu từng có người nộp đơn bảo lãnh cho bạn, viên chức sẽ hỏi kỹ hơn về ý định, và bạn cần lý giải được vì sao đi du học thay vì chờ. Từ năm 2025, người xin visa F, M, J được yêu cầu đặt các tài khoản mạng xã hội ở chế độ công khai để rà soát; hãy chắc rằng danh sách tài khoản khai trên DS-160 đầy đủ và nội dung không mâu thuẫn với lời kể của bạn về học tập, công việc.
Cách luyện với bộ câu hỏi để không thành học thuộc
Bước một, viết ý chứ không viết văn. Với mỗi câu hỏi, ghi ba gạch đầu dòng bằng tiếng Anh đơn giản, mỗi gạch là một sự thật có giấy tờ chứng minh. Bước hai, đối chiếu từng ý với DS-160, I-20, thư mời, bảng điểm, sao kê; chỗ nào lệch thì sửa ý của mình hoặc chuẩn bị giải thích. Bước ba, nhờ người khác hỏi ngẫu nhiên, đổi thứ tự và đổi cách đặt câu, vì viên chức hiếm khi hỏi y nguyên như danh sách.
Tập trả lời trong hai đến ba câu. Câu đầu trả lời thẳng, câu sau thêm một chi tiết làm rõ. Ví dụ giả định cho câu "Why this university?": "I chose it for its supply chain analytics concentration. The program has a required industry project with logistics companies, which matches my three years at a freight forwarder in Hai Phong." Ngắn, có chi tiết, nối với quá khứ của chính người nói.
Luyện cả phần không lời: nghe không rõ thì xin nhắc lại thay vì đoán; không đưa giấy tờ khi chưa được hỏi; không trả lời thay cho viên chức bằng một tràng chuẩn bị sẵn. Cha mẹ đi cùng con chưa thành niên chỉ nói khi được hỏi. Một buổi luyện thử ghi âm lại rồi tự nghe là cách nhanh nhất để thấy chỗ mình nói vòng vo.
Câu hỏi thường gặp
Phỏng vấn visa F1 có được dùng tiếng Việt không?
Buổi phỏng vấn thường bằng tiếng Anh, nhất là với du học sinh, vì khả năng tiếng Anh là một phần của việc chứng minh theo được chương trình. Một số trường hợp viên chức có thể dùng phiên dịch hoặc tiếng Việt, nhưng bạn nên chuẩn bị để trả lời hoàn toàn bằng tiếng Anh đơn giản và rõ ràng.
Nói muốn ở lại Mỹ làm việc sau khi học có bị trượt không?
Nói muốn thực tập theo OPT một thời gian rồi về là hợp lệ, vì OPT là quyền của sinh viên F-1. Điều làm viên chức lo là bạn không có kế hoạch nào gắn với Việt Nam, hoặc nói thẳng muốn định cư. Hãy trả lời trung thực và cụ thể về hướng nghề nghiệp, đừng bịa một lời hứa về nước mà bạn không tin.
Viên chức có xem hết giấy tờ mang theo không?
Thường không. Nhiều buổi phỏng vấn kết thúc mà viên chức không xem tờ giấy nào ngoài hộ chiếu và I-20. Giấy tờ dùng để trả lời khi được hỏi và để bạn tự tin về số liệu. Sắp xếp theo nhóm để lấy ra nhanh, nhưng đừng chủ động đưa cả tập khi chưa được yêu cầu.
Bị hỏi câu không có trong danh sách thì làm sao?
Danh sách chỉ là các nhóm phổ biến. Gặp câu lạ, hãy nghĩ xem nó thuộc nhóm nào trong năm điều viên chức cần biết rồi trả lời thẳng, ngắn, đúng sự thật. Không biết thì nói không biết, hoặc xin viên chức nhắc lại câu hỏi. Trả lời vòng vo hay đoán mò tạo ấn tượng xấu hơn một câu "I am not sure".
Du học sinh trung học có bị hỏi khác sinh viên đại học không?
Có khác. Viên chức hỏi nhiều hơn về lý do gia đình cho con đi sớm, người giám hộ và nơi ở tại Mỹ, ai chi trả, và cha mẹ sẽ giữ liên lạc thế nào. Học sinh nên tự trả lời phần về mình; cha mẹ chuẩn bị phần về tài chính và kế hoạch gia đình nếu được mời trả lời.
Có nên thuê người luyện phỏng vấn không?
Luyện với người có kinh nghiệm giúp bạn quen nhịp hỏi đáp, nhưng không ai bảo đảm kết quả. Tránh nơi đưa câu trả lời mẫu để học thuộc hoặc gợi ý khai khác sự thật. Bạn có thể tự luyện hiệu quả với bạn bè hoặc thầy cô bằng danh sách trên, miễn mọi ý trả lời là của chính bạn.
