Buổi phỏng vấn visa định cư Mỹ của người Việt diễn ra tại Lãnh sự quán Mỹ ở TP.HCM và thường ngắn hơn nhiều người tưởng: vài phút đến vài chục phút. Câu hỏi xoay quanh ba việc: bạn có đúng là người trong hồ sơ không, quan hệ hoặc điều kiện làm nên diện của bạn có thật không, và có lý do nào khiến bạn không được nhập cảnh không (tiền án, bệnh truyền nhiễm chưa điều trị, từng ở quá hạn, từng khai gian).
Không có bộ đề cố định. Viên chức đọc hồ sơ trước, rồi hỏi vào chỗ họ thấy cần xác nhận. Vì vậy cách chuẩn bị tốt nhất là hiểu từng câu hỏi nhằm kiểm tra điều gì, đọc lại chính hồ sơ của mình, và trả lời đúng sự thật bằng lời của mình. Bài này gom các câu hay gặp theo từng diện; diện vợ chồng có nhiều điểm riêng nên được bàn ở một chủ đề khác về kinh nghiệm phỏng vấn diện vợ chồng.
Mỗi câu hỏi đang kiểm tra điều gì
Câu hỏi phỏng vấn định cư không nhằm đánh đố. Hầu hết đã có đáp án nằm sẵn trong hồ sơ: đơn I-130 hoặc I-140 do người bảo lãnh nộp, đơn DS-260 do chính bạn khai, giấy tờ hộ tịch, hồ sơ bảo trợ tài chính I-864, kết quả khám sức khoẻ. Viên chức hỏi để xem lời bạn nói có khớp với giấy không. Một câu như "ông bà sinh được mấy người con" thực chất là phép đối chiếu với danh sách anh chị em trong hồ sơ F4; "anh làm nghề gì ở Việt Nam" là phép đối chiếu với mục lịch sử việc làm trong DS-260.
Nhóm thứ hai là câu hỏi về khả năng bị cấm nhập cảnh theo điều 212(a) Luật Di trú và Quốc tịch Mỹ: bạn từng bị bắt, bị kết án chưa; từng sang Mỹ và ở quá hạn chưa; từng bị từ chối visa chưa; có ai giúp bạn làm hồ sơ không. Những câu này nhạy cảm vì khai sai ở đây có thể dẫn tới lệnh cấm vĩnh viễn vì gian dối, nặng hơn nhiều so với bản thân sự việc bạn đang giấu.
Nhóm thứ ba là câu hỏi kiểm tra kế hoạch sau khi sang Mỹ: ở với ai, ở đâu, ai lo chỗ ở ban đầu. Câu này không có đáp án đúng hay sai, nhưng phải khớp với địa chỉ nhận thẻ xanh bạn đã khai và với người đứng bảo trợ tài chính. Hiểu được ba nhóm này, bạn sẽ thấy việc học thuộc "câu trả lời mẫu" vô ích: viên chức không chấm câu văn, họ chấm độ khớp.
Nhóm câu hỏi chung cho mọi diện
Dù bạn đi diện nào, các câu sau rất hay được hỏi, thường ngay đầu buổi. Phần trong ngoặc là thứ viên chức muốn đối chiếu.
- "Ai bảo lãnh cho anh chị?" và "Người đó là gì của anh chị?" (tên, quan hệ, hiện sống ở bang nào — khớp với đơn I-130 hoặc I-140).
- "Người bảo lãnh sang Mỹ năm nào, bằng diện gì?" (với diện gia đình, người hỏi muốn thấy bạn thật sự biết về người thân; trả lời ước chừng cũng được, miễn không mâu thuẫn).
- "Anh chị đang làm gì, ở đâu?" (khớp với DS-260; nếu bạn đã nghỉ việc hoặc đổi việc sau khi khai, hãy nói rõ là đã đổi và đổi khi nào).
- "Sang Mỹ sẽ ở đâu, với ai?" (khớp địa chỉ nhận thẻ xanh và hồ sơ I-864).
- "Đã từng đi Mỹ chưa, từng bị từ chối visa nước nào chưa?" (đối chiếu dữ liệu lưu trên hệ thống; câu trả lời phải đầy đủ, kể cả visa du lịch bị từ chối nhiều năm trước).
- "Có ai khác trong gia đình đi cùng hồ sơ không?" (với diện có người đi kèm như F3, F4, EB-3, EB-5: vợ hoặc chồng và con dưới 21 tuổi chưa lập gia đình).
- "Có từng bị bắt, bị phạt hành chính, bị kết án không?" (đối chiếu lý lịch tư pháp số 2 bạn đã nộp).
Với những câu này, trả lời ngắn, đúng, rồi dừng. Không cần kể dài nếu viên chức chưa hỏi tiếp. Nếu một chi tiết trong hồ sơ đã thay đổi từ lúc nộp (đổi việc, sinh thêm con, ly hôn, đổi địa chỉ ở Mỹ), nên chủ động nói và mang giấy tờ chứng minh, vì một thay đổi không được báo thường bị hiểu là khai sai.
Câu hỏi riêng cho diện cha mẹ và con cái
Diện cha mẹ (IR5). Viên chức thường hỏi về người con bảo lãnh: con sang Mỹ năm nào, đã nhập tịch chưa, làm nghề gì, sống với ai, có mấy cháu. Họ cũng có thể hỏi ông bà có bao nhiêu người con, hiện ai ở đâu. Câu trả lời kiểu "không rõ con làm gì" sẽ khiến người nghe chú ý, vì một gia đình thật thường biết những điều cơ bản này.
Diện con độc thân (IR2, F1, F2A, F2B). Trọng tâm là tình trạng hôn nhân và tuổi. Câu hỏi thường gặp: "Em đã lập gia đình chưa, có đang chung sống với ai không, có con chưa?" Ở diện F2B và F1, kết hôn trước khi nhập cảnh làm thay đổi hoặc mất diện, nên viên chức có thể hỏi rất kỹ, kể cả về người yêu hay ảnh cưới trên mạng xã hội.
Diện con đã lập gia đình (F3). Hồ sơ có cả vợ hoặc chồng và con của người được bảo lãnh. Người phụ thuộc có thể bị hỏi về hôn nhân của chính họ: cưới năm nào, sống ở đâu, con học trường nào. Mục đích là xác nhận người đi kèm thật sự là vợ, chồng, con của người thụ hưởng chính.
Trẻ em trong hồ sơ. Trẻ nhỏ thường không bị hỏi hoặc chỉ được hỏi vài câu đơn giản. Với con riêng của vợ hoặc chồng, viên chức có thể hỏi năm cha mẹ kết hôn để kiểm điều kiện con riêng (hôn nhân phải diễn ra trước khi trẻ đủ 18 tuổi).
Khi có ADN. Nếu giấy khai sinh đăng ký muộn hoặc có sai lệch, viên chức có thể đề nghị xét nghiệm ADN theo quy trình của Lãnh sự quán. Đây là thủ tục chứng minh quan hệ, không phải dấu hiệu bị nghi ngờ gian dối.
Câu hỏi cho diện anh chị em F4
Hồ sơ F4 thường phải chờ rất lâu, có khi hơn chục năm, nên tới ngày phỏng vấn nhiều thứ đã khác: người bảo lãnh có thể đã già hoặc qua đời, người thụ hưởng đã đổi chỗ ở, con cái đã lớn. Viên chức thường hỏi để dựng lại cây gia đình: cha mẹ tên gì, còn sống không, có bao nhiêu anh chị em, ai là người bảo lãnh, người đó sang Mỹ bằng đường nào. Hai anh chị em ruột phải chung ít nhất một cha hoặc một mẹ, nên mọi chi tiết về cha mẹ trên khai sinh của hai người phải khớp.
Câu hỏi về con đi kèm cũng đặc biệt quan trọng ở F4. Con của người thụ hưởng chỉ được đi theo nếu còn dưới 21 tuổi theo cách tính của luật Bảo vệ Tình trạng Trẻ em (CSPA) và chưa lập gia đình. Viên chức có thể hỏi con đã lập gia đình chưa, có đang học không, và kiểm xem gia đình đã "tìm cách nhận visa" trong vòng một năm từ khi hồ sơ đủ điều kiện hay chưa, vì đó là điều kiện để được hưởng cách tính tuổi CSPA.
Nếu người bảo lãnh đã qua đời trong lúc chờ, hồ sơ không mặc nhiên chấm dứt trong mọi trường hợp, nhưng phải có cơ sở pháp lý cụ thể (như điều 204(l) cho người thụ hưởng đang cư trú ở Mỹ, hoặc xin USCIS khôi phục vì lý do nhân đạo kèm người bảo trợ thay thế). Bạn nên được giải thích rõ tình trạng này trước buổi phỏng vấn và mang theo giấy chứng tử cùng hồ sơ bảo trợ thay thế.
Câu hỏi cho diện lao động EB-3 và đầu tư EB-5
Với diện lao động, viên chức muốn xác nhận ba điều: bạn có đúng kinh nghiệm hoặc trình độ ghi trong chứng nhận lao động (PERM) không, bạn có thật sự định làm công việc đó cho chủ lao động đó không, và lời mời việc làm còn hiệu lực không. Câu hỏi thường rất cụ thể: "Công việc của anh ở Mỹ là gì, làm ở thành phố nào, lương bao nhiêu một giờ, ca làm việc ra sao?" Với ngành nghề tay nghề, bạn có thể được hỏi về chính kỹ năng đó, chẳng hạn quy trình công việc bạn đã làm ở Việt Nam. Người không trả lời được công việc mình sắp làm là dấu hiệu viên chức ghi nhận ngay.
Với EB-5, phần lớn việc thẩm định dòng tiền đã nằm ở giai đoạn đơn I-526E tại USCIS. Ở buổi phỏng vấn, câu hỏi tập trung vào việc bạn có hiểu khoản đầu tư của mình không: tiền đầu tư vào dự án nào, ở bang nào, tiền từ đâu ra (bán nhà, tích luỹ kinh doanh, được tặng cho), ai đứng tên tài sản ban đầu. Nhà đầu tư không cần thuộc lòng số liệu tài chính của dự án, nhưng nên nói được nguồn tiền bằng lời của mình và khớp với hồ sơ đã nộp.
Ở cả hai diện, vợ hoặc chồng đi kèm có thể được hỏi về hôn nhân để xác nhận quan hệ, tương tự diện gia đình.
Khi không hiểu, không nhớ hoặc phải nói điều bất lợi
Không hiểu câu hỏi thì xin hỏi lại. Phỏng vấn định cư tại TP.HCM có thể bằng tiếng Việt, qua viên chức nói tiếng Việt hoặc thông dịch viên của Lãnh sự quán. Xin nhắc lại câu hỏi không bị trừ điểm; trả lời sai vì đoán ý mới gây rắc rối.
Không nhớ thì nói không nhớ, kèm ước chừng. Ví dụ "khoảng năm 2008, không nhớ chính xác tháng" là câu trả lời hợp lý cho một sự kiện cách đây gần hai mươi năm. Bịa ra một ngày cụ thể rồi mâu thuẫn với giấy tờ mới là vấn đề.
Chuyện bất lợi phải khai đúng. Từng bị từ chối visa, từng có tiền án, từng ở quá hạn ở nước khác: những điều này thường đã có trong dữ liệu. Khai thật có thể vẫn dẫn tới yêu cầu bổ sung hoặc xin miễn trừ (waiver), nhưng che giấu thì biến một vấn đề có thể xử lý thành gian dối, kéo theo cấm nhập cảnh lâu dài.
Không đọc thuộc lòng. Câu trả lời giống hệt văn mẫu, đặc biệt khi nhiều người trong hồ sơ nói y nhau, làm viên chức nghi bị hướng dẫn. Nói tự nhiên, ngắn, đúng là đủ.
Bị giữ hồ sơ không có nghĩa là trượt. Kết thúc buổi phỏng vấn, bạn có thể nhận giấy yêu cầu bổ sung theo điều 221(g). Đọc kỹ danh sách giấy tờ được yêu cầu và nộp đúng cách ghi trên giấy, đúng thời hạn.
Tự luyện trước buổi phỏng vấn mà không học thuộc
Cách luyện hiệu quả nhất là đọc lại hồ sơ của chính mình với con mắt của người kiểm tra. Có thể làm theo trình tự sau, mất khoảng một buổi tối cho cả gia đình.
- In hoặc mở lại bản DS-260 đã nộp (trang xác nhận và bản tóm tắt), đơn I-130 hoặc I-140 do người bảo lãnh gửi qua, và hồ sơ I-864. Đánh dấu mọi ngày tháng, địa chỉ, tên người thân.
- Đối chiếu các chi tiết đó với giấy tờ gốc sẽ mang đi: khai sinh, hôn thú, ly hôn, hộ khẩu cũ hoặc giấy xác nhận cư trú, lý lịch tư pháp. Chỗ nào lệch (tên viết khác dấu, ngày sinh khác nhau giữa hai giấy), chuẩn bị giấy giải thích hoặc giấy đính chính.
- Mỗi người trong hồ sơ tự trả lời bằng lời của mình các câu ở phần trên. Người thân hỏi, người được phỏng vấn đáp; không ai nhắc bài.
- Liệt kê những thay đổi từ lúc nộp DS-260 tới nay và chuẩn bị giấy chứng minh cho từng thay đổi.
- Xếp giấy tờ gốc theo thứ tự trong thư hướng dẫn phỏng vấn của Lãnh sự quán để khi được hỏi lấy ra ngay.
Danh sách giấy tờ bắt buộc và quy định mang vật dụng vào Lãnh sự quán có thể thay đổi; bạn kiểm lại thư mời phỏng vấn và trang hướng dẫn thị thực định cư cho Việt Nam trên travel.state.gov trước ngày đi.
Câu hỏi thường gặp
Người bảo lãnh ở Mỹ có cần về Việt Nam dự phỏng vấn không?
Thông thường không. Phỏng vấn visa định cư dành cho người xin visa; người bảo lãnh không bắt buộc có mặt. Riêng một số trường hợp vợ chồng, người bảo lãnh về cùng có thể giúp làm rõ quan hệ, nhưng họ thường không được vào phòng phỏng vấn trừ khi Lãnh sự quán cho phép.
Phỏng vấn visa định cư kéo dài bao lâu?
Phần lớn buổi phỏng vấn chỉ mất vài phút đến khoảng hai mươi phút cho mỗi gia đình, chưa tính thời gian chờ và lấy dấu vân tay. Hồ sơ phức tạp, có nhiều người đi kèm hoặc có điểm cần làm rõ có thể kéo dài hơn, hoặc bị hẹn bổ sung bằng giấy 221(g).
Có được trả lời bằng tiếng Việt không?
Có. Người Việt phỏng vấn định cư tại TP.HCM có thể trả lời bằng tiếng Việt; Lãnh sự quán bố trí viên chức nói tiếng Việt hoặc thông dịch viên. Visa định cư diện gia đình không đòi hỏi trình độ tiếng Anh, khác với kỳ thi nhập tịch sau này.
Con nhỏ trong hồ sơ có phải trả lời câu hỏi không?
Trẻ nhỏ thường chỉ cần có mặt để đối chiếu nhân thân và lấy dấu vân tay khi đủ tuổi theo quy định. Trẻ lớn hơn có thể được hỏi vài câu đơn giản như tên cha mẹ, đang học lớp mấy. Không nên dạy trẻ thuộc câu trả lời.
Trả lời sai một chi tiết nhỏ có bị trượt không?
Một chi tiết nhỏ nhầm do quên, như tháng cưới của anh chị hay năm người thân sang Mỹ, thường không làm hỏng hồ sơ nếu phần cốt lõi khớp và bạn đính chính ngay. Điều nguy hiểm là mâu thuẫn về chính quan hệ làm nên diện, hoặc khai sai về tiền án, quá hạn, từ chối visa.
Nên mang ảnh gia đình và thư từ đi phỏng vấn không?
Với diện cha mẹ, con cái, anh chị em, quan hệ chủ yếu được chứng minh bằng giấy khai sinh và hộ tịch, ảnh chỉ là phụ. Nếu giấy tờ có điểm yếu như đăng ký khai sinh muộn, một ít ảnh qua nhiều năm có thể hỗ trợ, nhưng không thay thế được giấy tờ hay ADN.
