Mỹ miễn visa du lịch và công tác ngắn ngày cho công dân khoảng 40 nước thuộc Chương trình Miễn thị thực (Visa Waiver Program, VWP), chủ yếu ở châu Âu, cùng một số nước châu Á – Thái Bình Dương, Trung Đông và Chile. Công dân các nước này được ở tối đa 90 ngày mỗi lần mà không cần visa, nhưng phải có cấp phép đi lại điện tử ESTA trước khi bay. Việt Nam không thuộc VWP, nên người mang hộ chiếu Việt Nam vẫn phải xin visa Mỹ cho mọi chuyến đi.
Danh sách đã thay đổi kể từ năm 2019: Ba Lan được thêm vào cuối năm 2019, rồi Croatia, Israel, Qatar và Romania lần lượt được thêm trong các năm sau. Bài này liệt kê danh sách theo vùng tính đến thời điểm viết, giải thích những điều kiện một nước phải đạt để vào VWP, và phần thực tế nhất với người Việt: khi nào người gốc Việt có quốc tịch thứ hai được dùng ESTA. Danh sách có thể thay đổi; kiểm bản hiện hành trên travel.state.gov hoặc trang của Bộ An ninh Nội địa Mỹ.
Danh sách các nước thuộc VWP theo vùng
Danh sách dưới đây tính đến thời điểm viết. Một nước có thể bị tạm đình chỉ hoặc thêm vào bất cứ lúc nào, nên trước chuyến đi hãy tra danh sách trên trang chính thức.
- Tây Âu, Bắc Âu và Nam Âu: Andorra, Áo, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Iceland, Ireland, Ý, Liechtenstein, Luxembourg, Monaco, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha, San Marino, Tây Ban Nha, Thuỵ Điển, Thuỵ Sĩ, Vương quốc Anh (công dân Anh có quyền cư trú), Malta.
- Trung và Đông Âu, Baltic, Balkan: Croatia, Cộng hoà Séc, Estonia, Hy Lạp, Hungary, Latvia, Litva, Ba Lan, Romania, Slovakia, Slovenia.
- Châu Á – Thái Bình Dương: Úc, Brunei, Nhật Bản, New Zealand, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan.
- Trung Đông: Israel, Qatar.
- Châu Mỹ: Chile.
Đếm theo danh sách trên là 43 nước và vùng lãnh thổ. Trong ASEAN, chỉ Brunei và Singapore thuộc VWP. Một số nước châu Âu như Bulgaria hay Síp, dù là thành viên Liên minh châu Âu, chưa thuộc VWP tính đến thời điểm viết, nên công dân của họ vẫn xin visa Mỹ.
VWP cho phép gì và không cho phép gì
Công dân nước VWP có ESTA được duyệt có thể vào Mỹ để du lịch, thăm thân, chữa bệnh, công tác ngắn ngày như dự hội nghị hay đàm phán, và quá cảnh, mỗi lần tối đa 90 ngày. Họ không được làm việc có trả công cho chủ ở Mỹ, không được học chương trình chính thức lấy tín chỉ, và không được dùng VWP cho mục đích của các visa khác như báo chí hay đầu tư.
Đổi lại sự tiện lợi, người vào theo VWP chấp nhận nhiều giới hạn hơn người có visa B1/B2. Họ không được gia hạn thời gian ở quá 90 ngày, trừ trường hợp khẩn cấp rất hẹp. Họ không được đổi sang tình trạng không định cư khác từ trong nước Mỹ. Họ từ bỏ quyền được xét lại hoặc khiếu nại quyết định từ chối nhập cảnh tại cửa khẩu và phần lớn quyền tranh tụng nếu bị trục xuất, trừ một số ngoại lệ. Một chuyến sang Canada, Mexico hay các đảo lân cận rồi quay lại không làm mới đồng hồ 90 ngày.
Vì những giới hạn đó, công dân nước VWP có kế hoạch ở dài, học, làm việc hay có lịch sử phức tạp vẫn nên xin visa phù hợp thay vì dùng ESTA. Có ESTA được duyệt cũng không bảo đảm được vào; nhân viên cửa khẩu vẫn quyết định cuối cùng như với người có visa.
Những trường hợp vào Mỹ không cần visa nằm ngoài VWP
Công dân Canada và Bermuda. Công dân Canada nói chung không cần visa và không cần ESTA khi sang Mỹ du lịch, công tác ngắn ngày; công dân Bermuda có chế độ tương tự. Đây là chế độ riêng theo luật Mỹ, không thuộc VWP, và chỉ dành cho người mang quốc tịch, không dành cho thường trú nhân Canada mang hộ chiếu nước khác.
Các quốc gia liên kết tự do với Mỹ. Công dân Liên bang Micronesia, Quần đảo Marshall và Palau được vào, sống và làm việc ở Mỹ không cần visa theo các Hiệp ước Liên kết Tự do. Chế độ này gắn với quan hệ đặc biệt giữa các nước đó với Mỹ và không áp dụng cho ai khác.
Guam và Quần đảo Bắc Mariana. Hai vùng lãnh thổ này có chương trình miễn thị thực riêng cho công dân một số nước, chỉ cho ở trong phạm vi hai vùng đó, với thời hạn ngắn hơn VWP. Không thể từ Guam bay tiếp vào đất liền Mỹ bằng chương trình này. Danh sách nước được hưởng khác VWP; kiểm trên trang của CBP trước khi đi, đừng mặc định hộ chiếu Việt Nam thuộc diện.
Thường trú nhân Mỹ. Người có thẻ xanh không cần visa để quay lại Mỹ nếu vắng mặt dưới một năm; vắng mặt dài hơn thường cần giấy phép tái nhập cảnh xin trước khi đi hoặc thủ tục visa cư dân trở về. Với nhiều gia đình Việt có cha mẹ đã định cư, đây là điểm hay bị nhầm với chuyện "miễn visa".
Điều kiện để một nước vào VWP, và Việt Nam đang ở đâu
Tỉ lệ từ chối visa du lịch thấp. Luật Mỹ yêu cầu tỉ lệ từ chối visa không định cư loại B của công dân nước đó dưới 3% trong năm tài chính trước, là ngưỡng chính để được xem xét. Tỉ lệ từ chối của người Việt cao hơn đáng kể so với ngưỡng này, nên đây là rào cản lớn nhất.
Hộ chiếu điện tử an toàn. Nước tham gia phải cấp hộ chiếu có chip sinh trắc học đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Việt Nam đã cấp hộ chiếu gắn chip, nhưng đây chỉ là một trong nhiều điều kiện.
Chia sẻ thông tin an ninh. Nước tham gia phải ký các thoả thuận chia sẻ thông tin về hộ chiếu bị mất, bị đánh cắp, về khủng bố và tội phạm nghiêm trọng với Mỹ, và báo cáo kịp thời.
Có đi có lại. Nước tham gia phải cho công dân Mỹ vào nước mình để du lịch, công tác mà không cần visa với thời hạn tương ứng. Việt Nam hiện vẫn yêu cầu công dân Mỹ có thị thực hoặc thị thực điện tử.
Tỉ lệ ở quá hạn thấp và không gây rủi ro cho an ninh, thực thi luật di trú của Mỹ. Bộ An ninh Nội địa Mỹ xem xét định kỳ cả các nước đã tham gia; nước nào không còn đạt có thể bị đặt điều kiện hoặc tạm đình chỉ. Việc một nước được thêm vào là quyết định chung của Bộ An ninh Nội địa và Bộ Ngoại giao Mỹ, không có lịch trình công bố trước.
So với danh sách năm 2019: những thay đổi chính
Nhiều bài viết cũ dùng danh sách khoảng năm 2019. Bảng dưới đây tóm các thay đổi đáng chú ý kể từ đó; năm ghi theo thời điểm Mỹ công bố hoặc bắt đầu áp dụng.
| Thời điểm | Thay đổi | Ý nghĩa với người đọc |
|---|---|---|
| Cuối năm 2019 | Ba Lan được thêm vào VWP | Người gốc Việt có quốc tịch Ba Lan dùng ESTA |
| Năm 2021 | Croatia được thêm vào | Thêm một nước EU vào danh sách |
| Năm 2021 | Người từng đến Cuba từ tháng 1/2021 không được dùng ESTA | Phải xin visa dù mang hộ chiếu nước VWP |
| Năm 2023 | Israel được thêm vào | Áp dụng từ cuối năm 2023 |
| Cuối năm 2024 | Qatar được thêm vào | Nước Trung Đông thứ hai trong danh sách |
| Năm 2025 | Romania được thêm vào | Kiểm tình trạng hiện hành trước khi đi |
| Nhiều lần | Phí ESTA được điều chỉnh tăng | Tra mức phí trên trang chính thức, không trả qua trang trung gian |
Ngoài ra còn các giới hạn từ năm 2016: người từng đến Iran, Iraq, Libya, Somalia, Sudan, Syria, Yemen từ tháng 3/2011, hoặc Bắc Triều Tiên, và người có quốc tịch của một số nước trong nhóm này, không được dùng ESTA, trừ một số ngoại lệ hẹp. Những người này phải xin visa thông thường.
Người gốc Việt có quốc tịch thứ hai: khi nào được dùng ESTA
Nhiều gia đình Việt có thành viên đã nhập quốc tịch Đức, Pháp, Úc, Nhật hay Hàn Quốc. Người đó được dùng ESTA khi đi Mỹ bằng hộ chiếu của nước VWP, dù vẫn còn quốc tịch Việt Nam. Quốc tịch Việt Nam không phải là lý do loại khỏi ESTA. Điều kiện là hộ chiếu điện tử của nước VWP còn hạn, mục đích chuyến đi phù hợp, và không thuộc các trường hợp bị loại.
Các trường hợp bị loại khỏi ESTA quan trọng với người Việt: từng bị từ chối visa Mỹ, từng ở quá hạn ở Mỹ, từng bị từ chối nhập cảnh, hay có hồ sơ cần khai trong mục câu hỏi về tư cách. Câu hỏi trên đơn ESTA hỏi trực tiếp những điều này; khai sai là vi phạm nghiêm trọng. Bị từ chối visa trước đây không tự động làm ESTA bị từ chối, nhưng phải khai, và ESTA có thể không được duyệt; khi đó người đó xin visa B1/B2 bằng hộ chiếu nước mới.
Hộ chiếu đầu tư của các nước Caribe như Grenada, Dominica, Saint Kitts và Nevis, Antigua và Barbuda, Saint Lucia không thuộc VWP; người mang các hộ chiếu này vẫn xin visa Mỹ. Giá trị của chúng với Mỹ nằm ở chỗ khác: Grenada là nước có hiệp ước thương mại với Mỹ nên công dân Grenada đủ điều kiện xin visa nhà đầu tư E-2, vấn đề được bàn riêng trong danh mục doanh nhân Mỹ.
Xin ESTA đúng cách cho người đủ điều kiện
ESTA xin trực tuyến, thường được trả lời nhanh, nhưng nên làm sớm trước chuyến đi. Trình tự:
- Vào trang chính thức esta.cbp.dhs.gov hoặc ứng dụng chính thức của CBP. Tránh các trang trung gian thu thêm phí "hỗ trợ".
- Chuẩn bị hộ chiếu điện tử của nước VWP, email, địa chỉ ở Mỹ nếu có, thông tin việc làm, người liên hệ khẩn cấp.
- Trả lời các câu hỏi về tư cách một cách trung thực, gồm bệnh truyền nhiễm, tiền án, lịch sử visa và nhập cảnh Mỹ, các nước đã đến.
- Đóng phí theo mức hiện hành trên trang chính thức.
- Theo dõi kết quả. ESTA được duyệt thường có hiệu lực hai năm hoặc tới ngày hộ chiếu hết hạn nếu sớm hơn.
- Nếu đổi hộ chiếu, đổi tên, đổi giới tính hay quốc tịch, xin ESTA mới.
ESTA bị từ chối không có kênh kháng cáo trực tiếp; đường đi tiếp là xin visa B1/B2 tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Mỹ ở nước người đó mang quốc tịch hoặc đang cư trú.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có quốc tịch Úc về Việt Nam rồi đi Mỹ có dùng ESTA được không?
Được, nếu đi bằng hộ chiếu Úc, ESTA được duyệt và mục đích chuyến đi phù hợp VWP. Nơi khởi hành không quan trọng. Lưu ý khai trung thực mọi lần từng xin visa Mỹ bằng hộ chiếu Việt Nam trước đây, kể cả lần bị từ chối.
Đi Mỹ bằng ESTA có phải phỏng vấn ở lãnh sự quán không?
Không. ESTA xét trực tuyến, không có buổi phỏng vấn ở lãnh sự quán. Nhưng ở cửa khẩu, nhân viên CBP vẫn hỏi mục đích chuyến đi, nơi ở, thời gian ở và có thể yêu cầu xem vé về hay giấy tờ tài chính. Trả lời không thuyết phục vẫn có thể bị từ chối nhập cảnh như người có visa.
Việt Nam có thể được vào VWP trong vài năm tới không?
Không có lịch trình công bố. Việt Nam cần đạt nhiều điều kiện cùng lúc, trong đó tỉ lệ từ chối visa du lịch dưới 3% là rào cản lớn nhất, cùng với điều kiện có đi có lại cho công dân Mỹ. Mọi tin đồn về ngày "Mỹ miễn visa cho Việt Nam" nên được kiểm trên trang chính thức.
Có ESTA rồi mà đã từng ở quá hạn ở Mỹ thì sao?
Người từng ở quá thời gian cho phép khi vào theo VWP không còn đủ điều kiện dùng VWP cho các lần sau và phải xin visa. Người từng ở quá hạn với visa cũng phải khai. Khai sai trên đơn ESTA có thể dẫn tới bị từ chối nhập cảnh và ảnh hưởng mọi hồ sơ sau.
ESTA có cho phép ở Mỹ quá 90 ngày nếu bị ốm không?
Nguyên tắc là không gia hạn. Trong trường hợp khẩn cấp như bệnh nặng không thể bay, có cơ chế xin cho ở thêm thời gian hạn chế gọi là satisfactory departure, do cơ quan di trú Mỹ xem xét từng trường hợp. Không nên lên kế hoạch dựa vào cơ chế này.
