Định cư Anh với người Việt hiện đi qua bốn cửa chính: việc làm (Skilled Worker, Health and Care Worker), tài năng và khởi nghiệp (Global Talent, Innovator Founder), gia đình (vợ chồng, con, cha mẹ của công dân hoặc người định cư ở Anh), và du học chuyển sang làm việc. Không còn diện định cư thuần đầu tư: Tier 1 Investor đóng tháng 2/2022, Tier 1 Entrepreneur đóng từ 2019. Hầu hết các cửa dẫn tới thường trú (Indefinite Leave to Remain — ILR) sau 5 năm, rồi quốc tịch sau thêm khoảng 12 tháng.
Nhưng từ 2024 đến 2025, Anh siết mạnh: nâng ngưỡng lương và ngưỡng kỹ năng của Skilled Worker, đóng tuyển mới nhân viên chăm sóc từ nước ngoài, cấm phần lớn du học sinh mang người phụ thuộc, nâng mức thu nhập bảo lãnh vợ chồng, và công bố kế hoạch kéo dài mốc thường trú. Bài này là trang tổng quan: mỗi diện cho ai, điều gì đã đổi, và cách tự kiểm trên gov.uk trước khi quyết định.
Các con đường định cư Anh hiện nay
Bảng gom các diện người Việt hay đi nhất. Ngưỡng lương, danh sách nghề, lệ phí thay đổi theo các đợt sửa quy định nhập cư, nên chỉ nêu nguyên lý; con số đúng nằm trên gov.uk.
| Diện | Điều kiện cửa vào | Dẫn tới ILR | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Skilled Worker | Lời mời làm việc từ nhà tuyển dụng có giấy phép bảo lãnh, nghề đủ bậc kỹ năng, lương đạt ngưỡng, tiếng Anh | Thường sau 5 năm | Ngưỡng lương và kỹ năng nâng mạnh năm 2024 và 2025 |
| Health and Care Worker | Bác sĩ, điều dưỡng, nghề y tế đủ điều kiện, có nhà tuyển dụng bảo lãnh | Thường sau 5 năm | Tuyển mới nhân viên chăm sóc từ nước ngoài đã đóng từ tháng 7/2025 |
| Global Talent | Được tổ chức chuyên ngành xác nhận là tài năng hoặc triển vọng, hoặc có giải thưởng được công nhận | 3 hoặc 5 năm tuỳ nhánh | Không cần nhà tuyển dụng |
| Innovator Founder | Ý tưởng kinh doanh được tổ chức xác nhận đánh giá đổi mới, khả thi, mở rộng được | Có thể sau 3 năm | Thay cho Tier 1 Entrepreneur cũ |
| Vợ chồng, bạn đời của công dân hoặc người định cư | Quan hệ thật, thu nhập bảo lãnh đạt ngưỡng, tiếng Anh, chỗ ở | Thường sau 5 năm | Ngưỡng thu nhập nâng từ tháng 4/2024 |
| Du học rồi Graduate Route | Tốt nghiệp khoá học đủ điều kiện ở Anh | Không trực tiếp; phải chuyển sang diện khác | Thời hạn Graduate Route đang được đề xuất rút ngắn |
Đọc cột “Dẫn tới ILR” cùng với phần thay đổi bên dưới: mốc 5 năm là mốc đang áp dụng, nhưng chính phủ Anh đã công bố định hướng chuyển sang thường trú “có điều kiện đóng góp”, với mốc cơ sở dài hơn. Người đang ở giữa chặng cần theo dõi quy định chuyển tiếp.
Skilled Worker sau các đợt siết 2024–2025
Skilled Worker là cửa chính của người có nghề. Điều kiện gồm ba lớp: nhà tuyển dụng phải có giấy phép bảo lãnh do Bộ Nội vụ cấp và cấp cho bạn chứng nhận bảo lãnh (Certificate of Sponsorship); vị trí phải thuộc mã nghề đủ bậc kỹ năng; lương phải đạt ngưỡng chung và ngưỡng của mã nghề, lấy mức cao hơn. Từ tháng 4/2024 ngưỡng lương chung tăng mạnh, và từ tháng 7/2025 bậc kỹ năng tối thiểu nâng lên trình độ tương đương đại học, kèm ngưỡng lương cao hơn nữa; nhiều nghề trung cấp bị loại khỏi diện tuyển mới.
Người đã có visa Skilled Worker trước các mốc này thường được áp dụng quy định chuyển tiếp khi gia hạn hoặc đổi việc, nhưng không phải mọi trường hợp đều được giữ ngưỡng cũ. Trước khi nhận lời đổi việc, hãy kiểm vị trí mới có giữ được quy định chuyển tiếp không, vì đổi sang mã nghề khác có thể đưa bạn về ngưỡng mới.
Với người Việt, các nghề còn khả thi nhất là công nghệ thông tin, kỹ thuật, tài chính, y tế có bằng được công nhận. Lời chào “visa lao động Anh” cho nghề phổ thông, nhà hàng, chăm sóc tại nhà, nhất là kèm phí lớn để “mua CoS”, là dấu hiệu lừa đảo: chứng nhận bảo lãnh không được mua bán, và Bộ Nội vụ đã thu hồi giấy phép của nhiều nhà tuyển dụng vì bán chứng nhận.
Diện gia đình: vợ chồng, con và cha mẹ
Vợ chồng, bạn đời. Công dân Anh hoặc người có ILR bảo lãnh vợ chồng phải chứng minh quan hệ thật và thu nhập đạt ngưỡng. Từ tháng 4/2024 ngưỡng này nâng lên khoảng 29.000 bảng mỗi năm, thay cho mức 18.600 bảng áp dụng hơn mười năm trước đó; chính phủ đã cho rà soát mức này, nên kiểm con số hiện hành trên gov.uk. Tiết kiệm đủ lớn có thể dùng thay một phần thu nhập theo công thức quy định.
Con dưới 18 tuổi. Con đi theo cha mẹ có visa hoặc được bảo lãnh nếu cha mẹ đã định cư, với điều kiện về trách nhiệm nuôi dưỡng. Trường hợp chỉ một bên cha hoặc mẹ ở Anh, phải chứng minh người đó có trách nhiệm nuôi dưỡng duy nhất hoặc có lý do nghiêm trọng.
Cha mẹ, người thân phụ thuộc lớn tuổi. Diện người thân phụ thuộc trưởng thành rất hẹp: phải chứng minh cần chăm sóc lâu dài mà không thể có được ở Việt Nam, kể cả khi trả tiền. Tỷ lệ được duyệt thấp. Cha mẹ muốn thăm con thường đi visa thăm thân ngắn hạn.
Người phụ thuộc của du học sinh. Từ tháng 1/2024, phần lớn du học sinh không còn được mang vợ chồng, con theo, trừ bậc sau đại học theo hướng nghiên cứu và một số trường hợp đặc biệt.
Kết hôn để có visa. Bộ Nội vụ kiểm quan hệ kỹ, có phỏng vấn và đối chiếu chứng cứ. Hôn nhân giả là gian lận nhập cư, hậu quả là bị từ chối, cấm nhập cảnh nhiều năm và có thể bị truy tố.
Du học rồi ở lại: những điều đã đổi
Du học từng là cửa vào phổ biến nhất của người Việt sang Anh. Lộ trình vẫn còn, nhưng có mấy điểm đã khác:
- Graduate Route cho người tốt nghiệp ở lại làm bất kỳ việc gì trong thời hạn nhất định (hiện 2 năm với cử nhân và thạc sĩ, 3 năm với tiến sĩ), không cần nhà tuyển dụng bảo lãnh. Chính phủ đã đề xuất rút thời hạn xuống, nên người nhập học từ nay cần kiểm mức áp dụng cho khoá của mình.
- Graduate Route không dẫn thẳng tới ILR. Trong thời gian đó bạn phải tìm được vị trí đủ điều kiện Skilled Worker; sau các đợt nâng ngưỡng 2024–2025, đây là bước khó hơn nhiều so với trước.
- Mang người phụ thuộc đã bị hạn chế từ tháng 1/2024 với phần lớn khoá học.
- Chuyển sang Skilled Worker từ trong nước Anh có một số ưu đãi về ngưỡng lương cho người mới vào nghề, với điều kiện cụ thể theo quy định hiện hành.
Chọn ngành, chọn trường cho mục tiêu ở lại là chủ đề riêng của du học định cư. Ở mức tổng quan: chỉ nên chọn du học Anh với kỳ vọng ở lại khi ngành học dẫn tới nghề nằm trong danh sách đủ bậc kỹ năng và ngưỡng lương khởi điểm của nghề đó đạt mức Skilled Worker; còn không, hãy coi du học là đầu tư cho bằng cấp và kinh nghiệm, không phải vé định cư.
Global Talent và Innovator Founder: cửa cho người có thành tích hoặc ý tưởng
Global Talent dành cho người được công nhận là dẫn đầu hoặc có triển vọng dẫn đầu trong học thuật và nghiên cứu, kỹ thuật, công nghệ số, nghệ thuật và văn hoá. Phần lớn hồ sơ cần thư xác nhận của tổ chức chuyên ngành được Bộ Nội vụ chỉ định; người đạt một số giải thưởng quốc tế được công nhận có thể đi thẳng. Không cần nhà tuyển dụng, được làm việc tự do, và một số nhánh lên ILR sau 3 năm. Với nhà nghiên cứu, giảng viên, kỹ sư người Việt có công bố và thành tích quốc tế rõ ràng, đây là diện đáng xem hơn Skilled Worker.
Innovator Founder dành cho người sáng lập doanh nghiệp đổi mới, thay cho Tier 1 Entrepreneur đã đóng từ 2019. Không có vốn tối thiểu, nhưng ý tưởng phải được tổ chức xác nhận đánh giá là mới, khả thi và mở rộng được, và doanh nghiệp bị kiểm định kỳ. Chi tiết lịch sử Tier 1 Entrepreneur và cách đi Innovator Founder được viết riêng trong bài về định cư Anh diện doanh nhân.
ILR và quốc tịch: mốc 5 năm và kế hoạch kéo dài
Theo quy định đang áp dụng, người ở Anh đủ 5 năm liên tục theo diện dẫn tới định cư được xin ILR, nếu không vắng mặt quá 180 ngày trong bất kỳ giai đoạn 12 tháng nào, qua bài thi Life in the UK và đạt yêu cầu tiếng Anh. ILR cho quyền sống, làm việc không giới hạn, dùng dịch vụ công như công dân ở hầu hết khía cạnh. ILR mất hiệu lực khi bạn ở ngoài nước Anh liên tục quá hai năm.
Quốc tịch Anh xin sau khi giữ ILR khoảng 12 tháng (người kết hôn với công dân Anh có thể nộp ngay khi có ILR), với giới hạn số ngày vắng mặt trong 5 năm trước khi nộp và yêu cầu tư cách tốt. Anh cho phép giữ nhiều quốc tịch; phía Việt Nam có quy định riêng về giữ quốc tịch, cần hỏi cơ quan đại diện Việt Nam tại London.
Năm 2025, chính phủ Anh công bố sách trắng về nhập cư, theo đó mốc cơ sở cho thường trú sẽ chuyển lên 10 năm, có thể rút ngắn dựa trên mức đóng góp như nghề nghiệp, thu nhập, đóng thuế. Tính đến thời điểm viết, chi tiết áp dụng cho từng diện và cho người đang ở giữa chặng vẫn phụ thuộc quy định thi hành cụ thể. Người đã ở Anh vài năm nên theo dõi sát các thông báo trên gov.uk và lưu giữ bằng chứng đóng thuế, bảo hiểm quốc gia, vì đó nhiều khả năng sẽ là chứng cứ cho mốc rút ngắn.
Thủ tục và chi phí ngoài lệ phí visa: danh sách cần chuẩn bị
Người Việt thường chỉ tính lệ phí visa, rồi bất ngờ với các khoản dưới đây. Lập danh sách theo đúng trình tự:
- Chứng chỉ tiếng Anh từ bài thi được Bộ Nội vụ chấp nhận (SELT) ở mức yêu cầu của diện, trừ khi được miễn theo bằng cấp.
- Xét nghiệm lao phổi tại phòng khám được chỉ định ở Việt Nam, bắt buộc với người Việt xin visa trên 6 tháng.
- Phụ phí y tế (Immigration Health Surcharge) đóng trước cho toàn bộ thời hạn visa, cho từng thành viên gia đình; khoản này đã được nâng năm 2024.
- Chứng minh tài chính sinh hoạt ban đầu nếu nhà tuyển dụng không bảo đảm chi phí, với tiền nằm trong tài khoản đủ thời gian quy định.
- Sinh trắc học tại trung tâm tiếp nhận ở Hà Nội hoặc TP.HCM.
- Sau khi được duyệt, tạo tài khoản UKVI để nhận eVisa — từ 2025 Anh đã chuyển sang tình trạng nhập cư điện tử thay cho thẻ cư trú giấy BRP.
- Khi sang, đăng ký bác sĩ gia đình (GP), số bảo hiểm quốc gia (National Insurance number), và lưu bằng chứng địa chỉ để mở tài khoản ngân hàng.
Với gia đình bốn người đi Skilled Worker 5 năm, phụ phí y tế cộng lệ phí visa thường lớn hơn nhiều so với tiền vé máy bay và tiền đặt cọc nhà cộng lại. Hãy hỏi nhà tuyển dụng có hỗ trợ khoản nào không trước khi ký hợp đồng.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có cần visa để vào Anh không?
Có. Người mang hộ chiếu Việt Nam phổ thông cần visa Anh cho mọi mục đích, kể cả du lịch ngắn ngày. Người Việt không thuộc diện được dùng giấy phép đi lại điện tử ETA. Visa thăm thân, du lịch xin tại trung tâm tiếp nhận ở Hà Nội hoặc TP.HCM.
Visa Skilled Worker có cho đổi chủ lao động không?
Có, nhưng chủ mới cũng phải có giấy phép bảo lãnh và cấp chứng nhận bảo lãnh mới, bạn phải nộp đơn đổi visa trước khi bắt đầu việc mới. Thời gian đã ở theo Skilled Worker vẫn được cộng cho mốc ILR nếu không gián đoạn tình trạng hợp pháp.
Có ILR rồi về Việt Nam sống lâu có mất không?
ILR thường mất hiệu lực nếu bạn ở ngoài nước Anh liên tục quá hai năm. Khi đó muốn quay lại sống phải xin visa người cư trú trở lại, chứng minh mối liên hệ mạnh với nước Anh. Nếu dự định về Việt Nam lâu, cân nhắc xin quốc tịch Anh trước khi đi.
Bài thi Life in the UK là gì?
Đây là bài thi trắc nghiệm về lịch sử, văn hoá, luật lệ và đời sống ở Anh, làm bằng tiếng Anh trên máy tại trung tâm được chỉ định trong nước Anh. Người xin ILR và quốc tịch thường phải đạt bài thi này. Tài liệu ôn chính thức do chính phủ Anh phát hành.
Cha mẹ có thể sang ở cùng con đã định cư ở Anh không?
Diện người thân phụ thuộc trưởng thành rất hẹp, đòi chứng minh cần chăm sóc lâu dài mà không thể có được ở Việt Nam. Phần lớn cha mẹ sang thăm theo visa thăm thân ngắn hạn, có thể xin visa dài hạn nhiều lần nhập cảnh nhưng mỗi lần ở có giới hạn thời gian.
Kế hoạch thường trú 10 năm có áp dụng cho người đang ở Anh không?
Chính phủ Anh đã công bố định hướng nhưng chi tiết áp dụng cho từng diện và quy định chuyển tiếp phụ thuộc văn bản thi hành. Người đang ở giữa chặng nên theo dõi gov.uk, giữ đầy đủ bằng chứng thu nhập, đóng thuế và bảo hiểm quốc gia để dùng khi quy định mới có hiệu lực.
